سرطان پستان

امروزه واژه سرطان را بسیار می‌شنوید، با این حال چنانچه تشخیص داده شود که شما دچار سرطان هستید احساس تنهایی و ترس وجود شما را فرا خواهد گرفت. سرطان به بیماری اطلاق می‌شود که در آن، رفتار سلول‌های بدن از حالت طبیعی خود خارج شده و شروع به تقسیم خارج از کنترل می‌کنند. سرطان پستان، رشد مهار نشده از سلول‌های غیر طبیعی است که در قسمت‌های مختلف پستان ایجاد می‌شود. سرطان پستان پس از سرطان پوست، دومین سرطان شایع در زنان است اما شیوع بالای این سرطان نشان دهنده آن است كه بايد سطح آگاهی و نگرش زنان را نسبت به این موضوع افزایش داد.
در این کاتالوگ سعی شده است تا اطلاعات مقدماتی مورد نیاز برای شما و خانواده‌تان ارائه شود. این اطلاعات به شما کمک می‌کند تا بتوانید به منظور کنترل و درمان بیماری خود، بهترین تصمیمات را در کنار تیم تخصصی درمانی دکتر وارسته‌کیا داشته باشید.

علل بروز سرطان پستان

  • سن: با افزایش سن احتمال بروز سرطان پستان افزایش می‌یابد.
  • سابقه خانوادگی: مشاهده سرطان پستان، کولورکتال، تخمدان و رحم به خصوص در بستگان درجه اول (مادر و خواهر) می‌تواند ریسک بروز سرطان پستان را در فرد افزایش دهد.
  • عوامل هورمونی: مصرف هورمون‌هاي زنانه به خصوص بعد از دوره يائسگي، يائسه شدن بعد از 55 سالگي، اولين بارداري بعد از سن 35 سالگي و شروع قاعدگي در سنين كمتر از 12 سالگي باعث افزایش احتمال بروز سرطان می‌شود.
  • رژیم غذایی: رژيم‌هاي غذايي پُر چرب به ویژه در زنان يائسه، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش می‌دهد. مصرف سبزیجات و میوه‌ها و ورزش کردن نقش مؤثری در پیشگیری از ابتلا به سرطان پستان دارد.
  • سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض اشعه X: علت حدود 30% از مرگ و میرهای ناشی از سرطان، سیگار کشیدن است. همچنین تابش بیش از حد اشعه X به قفسه سینه، به ویژه در دختران جوان باعث جهش‌های ژنتیکی شده و خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي‌دهد.

آیا علائم احتمالی ابتلا به سرطان پستان را می‌شناسید؟

از علائم سرطان پستان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • وجود توده در پستان
  • افزایش ضخامت بافت پستان به خصوص در ربع فوقاني، خارجي و یا ناحیه زیر بغل
  • فرو رفتن نوك پستان به داخل
  • قرمزی و یا تورم پستان
  • فرورفتگی پوست پستان كه حالتی شبیه به پوست پرتقال پیدا می‌كند
  • پوسته‌ریزی در نوك پستان
  • ترشحات شفاف یا خونی از پستان

روش‌های غربالگری سرطان پستان

غربالگري به اين معني است كه در جمعيت زنان سالم، حتي قبل از اینكه هر نوع علائمي در پستان ظاهر شود بتوان با انجام آزمايشات و معاينات، تغييرات غير طبيعي را كشف نمود و تصميمات لازم جهت درمان را بكار گرفت. روش‌های غربالگری شامل موارد زیر است:

خود آزمایی پستان (Breast Self-Examination, BSE)

خود آزمایی پستان‌ها باید از سن 20 سالگی، به صورت ماهیانه انجام شود. بهترین زمان برای انجام معاینات پستان، هفته اول قاعدگی است. روش BSE از طریق مشاهده و لمس قابل انجام است. مراحل انجام معاینه فردی عبارتند از:

  1. مقابل آينه بايستيد و دست‌ها را به پهلوها بزنيد به طوری که شانه‌ها بالا کشیده شوند. به اندازه، شكل، رنگ و تورم پستان‌ها توجه کنید. در صورت مشاهده هر گونه برآمدگی، فرورفتگی قسمتی از پوست یا نوک پستان، قرمزی، زخم و یا لکه‌های پوستی فوراً به پزشک مراجعه نمایید.
  2. دست‌ها را بالا ببرید به طوري كه به دو طرف سر بچسبند. در اين مرحله نيز به دنبال تغييرات ظاهري به ويژه تغييرات زير بغل بگرديد.
  3. كمي نوك پستان را فشار دهيد. دقت كنيد آيا مايعي از نوك يك يا هر دو پستان خارج مي‌شود يا خیر. اين ترشحات مي‌تواند آبكي، شيري، خوني و يا مايعی زرد رنگ باشد.
  4. دراز بكشيد. دست راست خود را زير سر گذاشته و با دست چپ پستان راست را لمس كنيد. سپس دست چپ را زير سر خود بگذاريد و با دست راست پستان چپ را لمس كنيد. حركات دست بايد چرخشي و دوراني باشد. این حرکت را از نوك پستان شروع كرده و به خارج حركت كنيد. مطمئن شويد که تمام قسمت‌هاي پستان و زير بغل را لمس كرده‌ايد.
  5. بايستيد يا بنشينيد. دست چپ خود را بالا برده و با دست راست قسمت انتهايي پستان چپ، جايي كه به زير بغل منتهي مي‌شود را لمس كنيد و بالعكس.

در صورتي كه توده‌اي لمس كرديد يا تغييرات ظاهري در پستان خود دیدید، حتماً به پزشك مراجعه كنيد.


معاینه بالینی پستان (Clinical Breast Examination, CBE)

از سن 35 سالگي به بعد، هر یک سال معاینه توسط پزشک توصیه مي‌شود.


ماموگرافی

عكسبرداري از پستان به وسيله اشعه X است. زنان با سن 45 سال و بیشتر باید هر دو سال یکبار ماموگرافی انجام دهند. بهترین زمان انجام ماموگرافی، هفته اول قاعدگی است.


سایر روش‌ها شامل CT scan، MRI، Ultrasound و بیوپسی می‌باشد که برای تشخیص قطعی سرطان به کار می‌روند.

روش‌های درمانی

درک دلایل درمان‌های متفاوت می‌تواند به شما کمک کند که در انتخاب بهترین درمان با پزشک همکاری کنید. پزشک شما بر اساس مواردی همچون سن، اندازه و میزان تهاجمی بودن تومور، ناحیه‌ای که سرطان به آن قسمت انتشار یافته است، پاسخ یا عدم پاسخ به هورمون استروژن یا پروژسترون در رشد تومور، عود مجدد سرطان، امید به زندگی و … درمان‌هایی را به شما پیشنهاد می‌کند.

جراحی

اصلی‌ترین روش درمان به شمار می‌رود. یک عمل جراحی به منظور برداشتن قسمتی یا همه توده و برخی بافت‌های اطراف آن انجام می‌شود و شامل دو روش ماستکتومی (برداشتن تمام پستان) و لومپکتومی (برداشتن تومور به همراه قسمتی از بافت‌های سالم اطراف آن) می‌باشد. قابل ذكر است كه بيشتر توده‏هاي پستان، سرطاني نيستند و درمان سرطان پستان هميشه به برداشتن پستان منتهي نمي‏شود. در مراحل اوليه بيماري با استفاده از درمان‏هاي جديد، شانس بهبودي کامل وجود خواهد داشت.


رادیوتراپی

در راديوتراپي برای نابودی سلول‌های سرطانی، از امواج با سطح انرژی بالا استفاده می‌شود. در مورد هر بيمار، روش راديوتراپي بسته به نوع سرطان و مرحله‌اي كه سرطان در آن قرار دارد، انتخاب مي‌شود. دو روش عمده راديوتراپي عبارت از روش External یا بیرونی که پُرکاربردتر است و روش Brachitherapy یا درونی می‌باشد. در روش بیرونی هدف تومور است و از تاباندن پرتوها به بافت‌های سالم اطراف تومور اجتناب می‌شود. در روش درونی، محفظه‌های زیبایی نازکی را که حاوی مواد رادیواکتیو هستند مستقیماً داخل پستان کار می‌گذارند.


شیمی درمانی

روشي براي درمان سرطان است كه در آن از داروهای سیتوتوکسیک برای جلوگيري از گسترش سرطان، متوقف كردن آن و يا حتي كشتن سلول‌هاي سرطاني استفاده مي‌شود. شيمي درماني در سرطان پستان از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است. تصمیم‌گیری جهت استفاده از شیمی درمانی در سرطان پستان به عهده پزشک متخصص بوده و به سن بیمار، وضعیت کلی سلامت وی، اندازه تومور اولیه، درگیری غدد لنفاوی زیر بغل، وضعیت گیرنده‌های هورمونی و متاستاتیک بودن سرطان (درگیری سایر ارگان‌ها مثل کبد، ریه و استخوان) بستگی دارد.


هورمون درمانی

بعضی انواع سرطان پستان برای رشد خود به هورمون زنانه استروژن نیاز دارند در حالی که برخی انواع دیگر چنین نیستند. سلول‌های سرطانی دارای گیرنده‌های استروژن و پروژسترون به ترتیب ER+ و PR+ نامیده می‌شوند. زنان مبتلا به سرطان پستان دارای گیرنده‌های PR+ می‌توانند از درمان‌هایی که بر کاهش استروژن متمرکز می‌شود، بهره گیرند.


چگونه در طول درمان، به خودتان کمک کنید؟

برای خود یک حامی داشته باشید. بهترین حامی خانواده، دوستان و افرادی که قبلاً تجربه بیماری را داشته‌اند، هستند. از آن‌ها بخواهید که همراه با شما به مطب بیایند و در تصمیم‌گیری‌های دشوار به شما کمک کنند. رژیم غذایی سالم داشته باشید و ورزش کنید. مراقبت‌های اولیه را جدی بگیرید. دریافت واکسن آنفلوآنزا، ترک سیگار و تحت کنترل داشتن فشار خون و دیابت در پیشگیری از عوارض و مبارزه با سرطان بسیار مهم است. با تیم درمانی خود ارتباط مداوم داشته باشید و از آن‌ها سؤالات و نگرانی‌های خود را بپرسید. اگر احساس اضطراب و افسردگی کردید حتماً با یک روانشناس متخصص در این زمینه صحبت کنید و داشتن دیدگاه مثبت به زندگی را تمرین نمایید. به گفته آنکولوژیست‌ها، یکی از اصلی‌ترین مراقبت‌ها در بیماران مبتلا به سرطان، به ویژه سرطان پستان، مراقبت‌های روانی است.

جراحی ترمیمی پستان

جراحی ترمیم و بازسازی پستان برای افرادی که مبتلا به سرطان پستان هستند و لازم است بافت سرطانی از بدن آن‌ها خارج شود (ماستکتومی)، مفید خواهد بود. جراح با ترمیم پستان، آن را به اندازه و شکل طبیعی خود باز می‌گرداند. جراحی ترمیمی پستان می‌تواند همزمان با ماستکتومی و یا بعد از آن صورت گیرد. جراح ممکن است با استفاده از پروتز، بافت سایر قسمت‌های بدن و یا ترکیبی از آن‌ها، پستان را بازسازی کند. تیم درمانی تخصصی دکتر وارسته‌کیا با انجام جراحی تخصصی و متبحرانه، تلاش می‌کند تا حس اعتماد به نفس را به شما باز گردانده و نتیجه‌ای فراتر از انتظارتان ارائه نماید.

دستورالعمل‌های مراقبت بعد از عمل ماستکتومی

کنترل درد

حداقل طی یک هفته اول پس از عمل سوزش، درد و ناراحتی ناشی از زخم را احساس می‌کنید. داروهای ضد درد مانند ویکودین، ایبوپروفن و تیلنول که پزشک برای شما تجویز می‌کند باعث کاهش درد می‌شود. بهتر است قبل از احساس درد شدید، داروی تجویز شده را مصرف کنید. استراحت کردن به خصوص در هفته‌های اول پس از عمل را فراموش نکنید.


مراقبت از زخم

زخم شما ممکن است همراه با قرمزی یا کبودی باشد. نگران نباشید، این شرایط بخشی از فرآیند طبیعی بهبود زخم است. به طور مرتب، زخم را از نظر تشکیل سروما، هماتوما و عفونت کنترل کنید.


مراقبت از سیستم دِرناژ

ممکن است جراح در محل تحت عمل، از دِرن استفاده کرده باشد. قبل از ترخیص، چگونگی تخلیه ترشحات و اندازه‌گیری مایع حاصل از درناژ را از پرستار سؤال کنید. در صورت مشاهده علائم زیر فوراً با پزشک خود تماس بگیرید: تغییر رنگ ناگهانی درناژ، قطع ناگهانی درناژ، نشانه‌های عفونت (درناژ بدبو و افزایش درجه حرارت بدن).


ورزش و فعالیت

ورزش کردن باعث کاهش تورم، تقویت قدرت عضلانی و افزایش گردش خون می‌شود. بعد از عمل جراحی، یک برنامه ورزشی توسط فیزیوتراپ به شما داده می‌شود تا آن‌ها را در منزل تمرین کنید. ورزش‌های دست، بازو و شانه را طبق موارد آموزش داده شده انجام دهید. از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام فعالیت‌های ورزشی شدید 8-6 هفته بعد از ماستکتومی و 12-8 هفته بعد از جراحی بازسازی پستان اجتناب کنید. ورزش‌های هوازی مانند ایروبیک، دوچرخه ثابت و فعالیت‌های سبک در کاهش عوارض جانبی و ایجاد حس سلامتی بعد از جراحی مفید هستند. در ادامه نمونه‌ای از ورزش‌های مناسب توضیح داده شده است.

  • شانه کردن موها: دست خود را به کمر زده و با دست سمتی که جراحی شده است، موهای خود را شانه کنید.
  • انداختن کیف کوچک: کیف کوچک را از دست راست و از بالای شانه راست به دست چپ که در پشت خود گرفته‌اید، رها کنید. این حرکت را 5 بار تکرار کرده و سپس جهت انجام حرکت را عوض کنید.
  • تاب دادن بازو: بازوی سالم خود را روی پشتی صندلی قرار داده و پیشانی‌تان را روی آن بگذارید. بازوی دیگرتان را شُل و آویزان نگهدارید. سپس بازوی خود را با حرکات دایره‌ای و عقب- جلو بچرخانید.
  • بالا بردن دست‌ها روی دیوار: نزدیک به دیوار بایستید. کمی پاهای خود را باز کرده و دست‌ها را به موازات شانه بر روی دیوار قرار دهید. به تدریج دست‌ها را به سمت بالا بکشید. سپس به آرامی دست‌ها را به وضعیت اول برگردانده و مجدداً این حرکت را تکرار کنید. سعی کنید هر بار نقطه بالاتری را لمس کنید.
  • حرکت کشیدن طناب: طناب یا کمربند پارچه‌ای را بالای دری که باز است، بیاویزید. سر کوتاه‌تر طناب را در دستی که تحت جراحی قرار گرفته است، بگیرید. سر دیگر طناب را با دست دیگرتان به آرامی به طرف پایین بکشید. هر بار تا جایی که ممکن است بازوی خود را بالا بکشید.
  • حرکت دایره‌ای با طناب: طنابی را به دستگیره در ببندید. با سر طنابی که در دست دارید، دایره‌های کوچک و به تدریج بزرگتر ترسیم کنید. این حرکت را 5 بار تکرار کنید. در دفعات بعد، تعداد چرخش‌ها را افزایش

رژیم غذایی

اگر عوارض جانبی روش‌های درمانی، غذا خوردن را برای شما دشوار کرده است خیلی به خود سخت نگیرید و سعی کنید غذاهای سبک را در وعده‌های بیشتری مصرف کرده و کمتر از غذاهای چرب یا سرخ کرده استفاده کنید زیرا هضم آن‌ها دشوارتر است. همچنین در طول روز، حداقل هشت لیوان آب و مایعات بنوشید.


معاینات دوره‌ای

پس از پایان درمان سرطان پستان، صرف نظر از داشتن یا نداشتن علامتی که نشانه بیماری باشد، بیمار باید طی دو سال اول هر سه ماه، طی سه سال بعدی هر شش ماه و سپس سالانه ویزیت شود.